2019-06-17 W dniach 13 – 14 czerwca 2019 r. odbyła się XII Konferencja Naukowo – Techniczna pt. „ATEX w praktyce eksploatacyjnej”. Organizatorem spotkania był Ośrodek Certyfikacji Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Pożarnictwa im. Zenona Praczyka w Poznaniu.
2019-01-29 Polski Komitet Normalizacyjny wydał numer tematyczny „Wiadomości PKN” poświęcony w całości zagadnieniom normalizacji w obszarze bezpieczeństwa przeciwwybuchowego (numer specjalny 14, grudzień 2018 r.).
2018-04-23 Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Pożarnictwa – Oddział w Katowicach, Koło Bytom, po raz kolejny zorganizowało konferencję szkoleniową pn. „OCHRONA PRZECIWPOŻAROWA W ENERGETYCE 2018”.
2017-06-05 W najnowszym numerze dwumiesięcznika „Chemia przemysłowa” (nr 3-4/2017) opublikowano drugą część artykułu dotyczącego metodyki określania listy zdarzeń awaryjnych (LZA) z wykorzystaniem badania HAZOP, pt. „HAZOP w praktyce”.
2017-05-10 W numerze 2/2017 dwumiesięcznika „Chemia przemysłowa” opublikowana został pierwsza część artykułu pt. „CEL: Dobrze ocenić ryzyko” autorstwa prof. Adama S. Markowskiego (Politechnika Łódzka) oraz Pawła Wąsowicza (BATiP).

Materiały zawarte na niniejszej stronie mogą być wykorzystywane lub rozpowszechniane jedynie w celach informacyjnych oraz wyłącznie z notą o prawach autorskich oraz ze wskazaniem źródła informacji.Właściciel serwisu dokłada starań, aby publikowane w tym serwisie treści były rzetelne i pomocne, jednakże nie ponosi żadnej odpowiedzialności za skutki działań podejmowanych w oparciu o te treści.

 


2019-06-17

W dniach 13 – 14 czerwca 2019 r. odbyła się XII Konferencja Naukowo – Techniczna pt. „ATEX w praktyce eksploatacyjnej”. Organizatorem spotkania był Ośrodek Certyfikacji Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Pożarnictwa im. Zenona Praczyka w Poznaniu. Patronat medialny nad konferencją objął Kwartalnik SITP „Ochrona Przeciwpożarowa”. Tematyka obejmowała kompleksowe podejście do praktycznej realizacji zadań związanych z zarządzeniem ryzykiem wybuchowym na instalacjach przemysłowych, tj. klasyfikację substancji chemicznych lub ich mieszanin według wymagań wytycznych unijnych z uwzględnieniem Rozporządzenia CLP, klasyfikację stref zagrożenia wybuchem (według norm PN-EN 60079-10-1:2016-02 i PN-EN 60079-10-2:2015-06), identyfikację efektywnych źródeł zapłonu (w tym ocenę urządzeń „przed-atexowych” oraz procedury stosowane do oceny i likwidacji zagrożeń wywoływanych zjawiskiem elektryczności statycznej) oraz identyfikację, analizę i ocenę scenariuszy wybuchu. Referaty merytoryczne wygłaszane były w formie rozszerzonej (od 1 do 2 godz. każdy), umożliwiającej tym samych bieżącą dyskusję w trakcie prelekcji oraz aktywne uczestnictwo słuchaczy. Ważną częścią każdego wygłoszonego referatu było omówienie przykładów rzeczywistych z przemysłu oraz studiów przypadku dla danego problemu. Wykłady wygłaszali m.in. przedstawiciele Instytutu Bezpieczeństwa Technicznego (Łukasz Surowy, Adrian Skrobek), Instytutu Przemysłu Organicznego (Małgorzata Wróblewska), Centralnego Instytutu Ochrony Pracy (Agnieszka Gajek) oraz Biura Analiz Technicznych i Przemysłowych (Paweł Wąsowicz). Na stronie internetowej organizatora (http://www.certyfikacja.poznan.pl/) można zapoznać się z informatorem o konferencji oraz szczegółowym programem.


 

 

2019-01-28

Polski Komitet Normalizacyjny wydał numer tematyczny „Wiadomości PKN” poświęcony w całości zagadnieniom normalizacji w obszarze bezpieczeństwa przeciwwybuchowego (numer specjalny 14, grudzień 2018 r.). Znaczenie zastosowania norm technicznych przy realizacji poszczególnych zadań wynikających z regulacji ATEX i ATEX USER wskazuje dr inż. Michał Górny w artykule pt. „Normalizacja Ex – korzyści dla użytkownika”. Dobra praktyka inżynierska zawarta m. in. w Polskich Normach stanowi solidne wsparcie w działalności zarówno producentów wyrobów przeznaczonych do pracy w atmosferze potencjalnie wybuchowej, jak i projektantów oraz użytkowników. Ciekawym uzupełnieniem wiedzy o rozwoju i wykorzystaniu dobrych praktyk jest artykuł pt. „Historia normalizacji Ex w Polsce”, również autorstwa dr inż. Górnego. Pierwsze polskie wymagania techniczne obejmowały górnictwo węglowe, a zawarto je w normie Polskiego Krajowego Komitetu Elektrotechniki z 1929 r., natomiast regulacje nienormatywne obejmujące przemysł chemiczny i dotyczące aspektów bezpieczeństwa przeciwwybuchowego można odnaleźć w aktach prawnych z 1928 r. Szczególnej uwadze należy polecić również artykuł Łukasza Surowego pt. „Nowe uregulowania – kompetencje personelu w obszarze Ex”. Autor przedstawił w nim analizę wymagań prawnych oraz wytycznych normalizacyjnych z zakresu szkolenia i oceny kompetencji osób odpowiedzialnych za utrzymanie odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa przeciwwybuchowego na instalacjach przemysłowych. Poza wskazanymi publikacjami w omawianym numerze tematycznym „Wiadomości PKN” zamieszczono również artykuły: p. Katarzyny Mazur pt. „Elektryczne urządzenia Ex - prace KT 64”, p. Magdaleny Zakrzewskiej pt. „Systemy ochronne i nieelektryczne urządzenia przeciwwybuchowe – prace KT 269” oraz p. Piotra Madeja pt. „Techniki zabezpieczeń przeciwwybuchowych”. Całość podsumowuje zestawienie aktualnych norm dotyczących zagrożenia wybuchem. Czasopismo można zakupić on-line w sklepie PKN.


 

2018-04-23

Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Pożarnictwa – Oddział w Katowicach, Koło Bytom, po raz kolejny zorganizowało konferencję szkoleniową pn. „OCHRONA PRZECIWPOŻAROWA W ENERGETYCE 2018”. Wydarzenie miało miejsce w dniach 12 – 13 kwietnia br. w Ustroniu i zgromadziło ponad 120 uczestników, głównie projektantów i rzeczoznawców do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, a także osób na co dzień pracujących w branży energetycznej. Wśród zaprezentowanych referatów nie zabrakło tych, które wykraczając poza kwestie ściśle związane z bezpieczeństwem pożarowym wprowadzały słuchaczy w problematykę szerzej rozumianego bezpieczeństwa technicznego w przemyśle energetycznym, jak: wymagania dyrektywy SEVESO III dla obiektów energetyki, energia jądrowa i jej pokojowe wykorzystanie - bezpieczeństwo w energetyce jądrowej, czy ocena ryzyka w ubezpieczeniach obiektów energetyki zawodowej. Praktyczne zastosowanie metod analitycznych z dziedziny bezpieczeństwa procesowego przedstawił Paweł Wąsowicz (BATiP) w referacie pt. „Określenie listy zdarzeń awaryjnych z wykorzystaniem badania HAZOP dla projektowanego układu technologicznego instalacji kotłowej z kotłem pyłowym opalanym węglem kamiennym”. Informacja o zakończonym wydarzeniu umieszczona jest na stronie internetowej SiTP Oddział Katowice, gdzie dostępne są również do ściągnięcia materiały z konferencji.


 

2017-06-05 

W najnowszym numerze dwumiesięcznika „Chemia przemysłowa” (nr 3-4/2017) opublikowano drugą część artykułu dotyczącego metodyki określania listy zdarzeń awaryjnych (LZA) z wykorzystaniem badania HAZOP, pt. „HAZOP w praktyce”. Treść publikacji bazuje na wynikach rzeczywistej analizy przeprowadzonej dla projektowanego układu technologicznego instalacji kotłowej z kotłem pyłowym opalanym węglem kamiennym. Przedstawiono zasady organizacji oraz przebieg sesji analitycznej HAZOP, ze szczególnym uwzględnieniem roli jaką na tym etapie odgrywają badania wstępne, omówiono wyniki przeprowadzonej analizy oraz przedstawiono propozycję wyodrębniania listy reprezentatywnych zdarzeń awaryjnych (LRZA), dla których powinna być przeprowadzona analiza za pomocą bardziej dokładnych metod ilościowych lub półilościowych, jak analiza warstw zabezpieczeń AWZ – LOPA. Jako klasyfikator zdarzeń awaryjnych zastosowano odpowiednio zaprojektowaną matrycę ryzyka. Zapowiedź bieżącego numeru dostępna jest na stronie internetowej dwumiesięcznika http://www.kierunekchemia.pl/magazyn.html.

 


2017-05-10

W numerze 2/2017 dwumiesięcznika „Chemia przemysłowa” opublikowana został pierwsza część artykułu pt. „CEL: Dobrze ocenić ryzyko” autorstwa prof. Adama S. Markowskiego (Politechnika Łódzka) oraz Pawła Wąsowicza (BATiP). W publikacji przedstawiono propozycję praktycznego podejścia do określania listy zdarzeń awaryjnych (LZA) z wykorzystaniem badania HAZOP dla instalacji przemysłowych. Zagadnienie zostało omówione na przykładzie rzeczywistej analizy dla projektowanego układu technologicznego instalacji kotłowej z kotłem pyłowym opalanym węglem kamiennym. Identyfikacja LZA, ich klasyfikacja i typowanie listy zdarzeń reprezentatywnych (LRZA), jest jednym z podstawowych źródeł niepewności w ocenie ryzyka procesowego. Właściwy wybór tych zdarzeń jest podstawą tworzenia scenariuszy awaryjnych, a następnie oceny ryzyka procesowego. Szczególnie polecaną i najbardziej rozpowszechnioną oraz efektywną metodą identyfikacji LZA jest badanie HAZOP. Opublikowana pierwsza część artykułu obejmuje wprowadzenie metodyczne do identyfikowania źródeł zagrożeń, ogólną charakterystykę badanego układu technologicznego instalacji kotłowej oraz przedstawienie metodyki HAZOP zastosowanej w badaniu przypadku studialnego. Druga część artykułu, której publikacja planowana jest w kolejnym numerze „Chemii przemysłowej” (3/2017), będzie dotyczyła opisu organizacji i przebiegu sesji analitycznej HAZOP, prezentacji wyników wykonanego badania oraz określenia listy reprezentatywnych zdarzeń awaryjnych (LRZA). Zapowiedź bieżącego numeru dostępna jest na stronie internetowej dwumiesięcznika http://www.kierunekchemia.pl/magazyn.html.

 


2017-02-06

 W najnowszym wydaniu kwartalnika „Ochrona przeciwpożarowa” (grudzień 4/2016 (58)), czasopisma Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Pożarnictwa, opublikowany został artykuł pt. „Ocena ryzyka wybuchu metodą exAWZ” autorstwa prof. Adama S. Markowskiego (Politechnika Łódzka) oraz Pawła Wąsowicza (BATiP). Artykuł stanowi uzupełnienie wcześniejszej publikacji, której przewodnim tematem były podstawy metodyczne exAWZ („Ochrona przeciwpożarowa”, marzec 1/2016 (55)), w zakresie praktycznego wykorzystania tej metody analitycznej do badania konkretnych przestrzeni technologicznych. Oprócz przykładów studialnych zaprezentowano również metodykę systemu eksperckiego do generowania i klasyfikowania scenariuszy wybuchowych ExSysSW. System ten umożliwia pełną identyfikację potencjalnych zagrożeń wybuchowych przy jednoczesnej redukcji listy zdarzeń do zdarzeń reprezentatywnych, stanowiących podstawę budowania scenariuszy wybuchowych i oceny ryzyka metodą exAWZ. Zaprezentowany w artykule przykład studialnych potwierdza, że zastosowanie systemu eksperckiego niweluje ograniczenia exAWZ i umożliwia przeprowadzenie badań nawet dla bardzo rozbudowanych systemów technologicznych. Pełna zapowiedź aktualnego numeru dostępna jest na stronie internetowej kwartalnika http://www.ochronaprzeciwpozarowa.pl/.


2016-10-13

Tegoroczna IV edycja Międzynarodowej Konferencji INDEX odbyła się w dniach 6 – 7 października w Krakowie. Na zaproszenie GRUPY WOLFF, głównego organizatora spotkania, odpowiedzieli przedstawiciele wielu zakładów z branży chemicznej, petrochemicznej i pokrewnych. Wśród nich m. in. PKN Orlen, CIECH, OLPP, Synthos, UDT, PCC Rokita, NITROERG, Grupa Azoty, EDF, FLUOR, Mondi, Hempel i wielu innych. Referaty wygłaszane były w sześciu blokach tematycznych: SEVESO – zapobieganie poważnym awariom przemysłowych, Bezpieczeństwo procesowe, Bezpieczeństwo wybuchowe (cz. 1 i cz. 2), Bezpieczeństwo pożarowe oraz Pokaz wybuchów i zabezpieczeń przeciwwybuchowych. W bloku „Bezpieczeństwo procesowe” referat pt. „Identyfikacja listy zdarzeń awaryjnych z wykorzystaniem badania HAZOP dla projektu instalacji kotłowej z kotłem pyłowym opalanym węglem kamiennym” (A. S. Markowski, P. Wąsowicz) wygłosił Paweł Wąsowicz (BATiP). Podczas pierwszego dnia konferencji odbył się również panel dyskusyjny z przewodnim tematem „Zarządzanie ryzykiem związanym z poważnymi awariami oraz polityką bezpieczeństwa w przemyśle chemicznym (wyzwania i trudności dla przedsiębiorców)”. Relacja oraz fotorelacja z wydarzenia dostępna jest na stronie GRUPY WOLFF.

 


2016-06-20

W Trzebawiu k. Poznania odbyła się w dniach 9 – 10 czerwca 2016 r. X Konferencja Naukowo – Techniczna pt. „ATEX w praktyce eksploatacyjnej obiektów przemysłowych (cz. II)”. Organizatorem spotkania podobnie jak w ubiegłym roku był Ośrodek Certyfikacji Usług Przeciwpożarowych SITP wspólnie z Delegaturą Wojskową Ochrony Przeciwpożarowej w Poznaniu. Patronat medialny objął kwartalnik „Ochrona Przeciwpożarowa”, a wydawcą materiałów konferencyjnych była Izba Rzeczoznawców Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Pożarnictwa Delegatura Poznań. Referaty na tegorocznej konferencji prezentowane były w rozszerzonym czasie uwzględniającym aktywne uczestnictwo słuchaczy w prelekcji, zadawanie pytań i dyskusję. Tematyka konferencji obejmowała m.in. takie zagadnienia jak: nowa dyrektywa ATEX 2014/34/UE w sprawie harmonizacji ustawodawstwa państw członkowskich odnoszących się do urządzeń i systemów ochronnych przeznaczonych do użytku w atmosferze potencjalnie wybuchowej (ref. Piotr Madej – GIG), elektryczność statyczna w eksploatacji urządzeń lakierniczych (ref. Piotr Barmuta – PBP „RBC – TECH” Sp. z o.o.), problematyka wyrobów z pogranicza dyrektywy ATEX (ref. Łukasz Surowy – GIG), ciecze palne - ochrona przed elektrycznością statyczną - wybrane zagadnienia wg. przepisów technicznych dotyczących bezpieczeństwa TRBS 2153 (ref. Małgorzata Wróblewska – IPO), wyznaczanie rodzaju i zasięgu stref zagrożenia wybuchem wg normalizacji ATEX (ref. Andrzej Wolff – Grupa WOLFF) oraz zastosowanie metody analizy warstw zabezpieczeń do półilościowej oceny ryzyka wybuchowego – przykłady rzeczywiste zastosowania metodyki exAWZ oraz wprowadzenie do systemu eksperckiego do generowania i klasyfikowania scenariuszy wybuchu na instalacjach przemysłowych w celu kompleksowej analizy i oceny ryzyka ATEX (ref. Adam S. Markowski – PŁ, Paweł Wąsowicz – BATiP). W konferencji uczestniczyli m.in. przedstawiciele kadry menadżerskiej i zarządzającej oraz osoby odpowiedzialne za zapewnienia bezpieczeństwa w zakładach przemysłowych, w których występują przestrzenie zagrożone wybuchem, pracownicy Państwowej Straży Pożarnej, rzeczoznawcy ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych, projektanci, a także przedstawiciele administracji publicznej odpowiedzialni za zagadnienia bezpieczeństwa w przemyśle.


2016-04-27

 

Ukazał się nowy numer kwartalnika „Ochrona przeciwpożarowa” (marzec 1/2016 (55)), czasopisma Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Pożarnictwa (SITP). W dziale „Zapobieganie pożarom i awariom” opublikowany został artykuł prof. Adama S. Markowskiego (Politechnika Łódzka) i Pawła Wąsowicza (BATiP) pt. „Ocena ryzyka wybuchowego za pomocą analizy warstw zabezpieczeń (exAWZ)”. Metodyka exAWZ wraz z dedykowanym oprogramowaniem komputerowym ExAWZ stanowią uznane i coraz powszechniej stosowane narzędzie do przeprowadzania uproszczonej, półilościowej analizy i oceny ryzyka wybuchowego na instalacjach przemysłowych. Wykonanie oceny ryzyka metodą exAWZ może stanowić element realizacji zapisów Dyrektywy ATEX USERS, a jej wyniki podstawę opracowania Dokumentu Zabezpieczenia Przed Wybuchem (DZPW). Z pełną zapowiedzą aktualnego numeru można zapoznać się na stronie internetowej kwartalnika http://www.ochronaprzeciwpozarowa.pl/. Znajdują się tam również informację o dostępności czasopisma i warunkach prenumeraty.

 


2016-04-13

W kwietniu br. mijają 3 lata od tragicznego w skutkach wybuchu azotanu amonu w fabryce nawozów sztucznych West Fertilizer Company (WFC) w miejscowości West w stanie Teksas w USA. Zdarzenie miało miejsce 17 kwietnia 2013 r. W jego następstwie śmierć poniosło 15 osób, a 260 zostało rannych. Oprócz całkowitego zniszczenia instalacji składowania i dystrybucji nawozów wybuch spowodował rozległe szkody w ponad 150 okolicznych budynkach. Zniszczeniu uległy m.in. domy mieszkalne, budynki handlowe, szkoła oraz dom opieki społecznej. Eksplozja była tak potężna, że huk słyszalny był w promieniu 70 km od miejsca katastrofy. Po zdarzeniu firma WFC zgłosiła upadłość. Bezpośrednią przyczyną katastrofy był pożar zewnętrzny (którego źródło pozostaje nieznane), w wyniku czego doszło do detonacji azotanu amonu. Organizacja U.S. Chemical Safety Board (CSB) w styczniu br. opublikowała film pt. „Dangerously Close: Explosion in West, Texas”, w którym zawarto informacje dotyczące ustaleń z dochodzenia przeprowadzonego przez komisję poawaryjną oraz animację przedstawiającą prawdopodobny przebieg zdarzenia. Dochodzenie CSB wykazało szereg zaniedbań i braków w praktycznie każdej z warstw zabezpieczeń wymaganych do ochrony przed poważną awarią przemysłową: począwszy od braku właściwej identyfikacji zagrożeń związanych z operowaniem substancją zawierającą azotan amonu, poprzez zaniedbania organizacyjne i infrastrukturalne (przechowywanie silnego utleniacza w pobliżu innych substancji palnych oraz składowanie w konstrukcji wykonanej z palnego materiału), aż po głębokie zaniedbania w planowaniu awaryjnym (brak przygotowania jednostek ratowniczych do działań w przypadku pożaru w miejscu składowania azotanu amonu). Wielkość skutków tej katastrofy związana była również z niewłaściwym planowaniem przestrzennym, umożliwiającym umieszczenie instalacji składowania azotanu amonu w ogromnych ilościach (od 40 do 60 ton) w pobliżu domów mieszkalnych oraz budynków miejskich. Raport z dochodzenia poawaryjnego dostępny jest na stronie CSB (http://www.csb.gov/west-fertilizer-explosion-and-fire-/).

 


2015-11-25

W dniach 19 – 20 listopada br. w Krakowie odbyła się III Międzynarodowa Konferencja INDEX 2015 zorganizowana przez Stowarzyszenie INDEX oraz Grupę WOLFF. Tematem przewodnim konferencji było „Bezpieczeństwo wybuchowe i procesowe w przemyśle”, a patronat nad wydarzeniem objęło Ministerstwo Gospodarki RP. W spotkaniu uczestniczyło ponad 200 osób reprezentujących różne gałęzie przemysłu, urzędy państwowe oraz firmy ubezpieczeniowe. Referaty wygłosili prelegenci z takich krajów jak Polska, Niemcy, Czechy, Wielka Brytania, Szwajcaria oraz Włochy. Wśród nich referat pt. „Zastosowanie metody analizy warstw zabezpieczeń do półilościowej oceny ryzyka wybuchowego (exAWZ)” wygłosił Paweł Wąsowicz (BATiP). Współautorem wygłoszonego referatu był prof. Adam S. Markowski z Politechniki Łódzkiej. W ramach konferencji odbył się również na pobliskim poligonie pokaz demonstrujący siłę wybuchów pyłów oraz par cieczy, a także skuteczność zabezpieczeń przeciwwybuchowych takich jak: odciążanie wybuchu, bezpłomieniowe odciążanie wybuchu oraz tłumienie wybuchu. Fotorelacja z wydarzenia dostępna jest pod adresem http://www.grupa-wolff.eu/2015/11/konferencja-index-2015-fotorelacja/ (zdjęcie umieszczone przy niniejszej notce pochodzi również z portalu http://www.grupa-wolff.eu).


2015-11-10

W Kędzierzynie Koźlu odbyła się XIV Konferencja Naukowo-Techniczna pt. „Bezpieczeństwo Instalacji Przemysłowych” (5-6 listopada br.). Honorowym Gospodarzem konferencji była Grupa Azoty ZAK S.A., organizatorem – firma BMP, wydawca magazynu Chemia Przemysłowa i portalu kierunekchemia.pl. Wśród ponad 200 uczestników konferencji byli przedstawiciele największych zakładów przemysłowych w Polsce, biur projektowych, dostawców systemów zabezpieczających, a także przedstawiciele środowisk naukowych oraz urzędów państwowych. Wygłoszono prawie 30 referatów w 5 sesjach tematycznych. W sesji zatytułowanej „Uwaga awaria, czyli właściwy scenariusz awaryjny” referat pt. „System ekspercki do generowania i klasyfikowania scenariuszy wybuchu na instalacjach przemysłowych w celu kompleksowej analizy i oceny ryzyka ATEX” wygłosił Paweł Wąsowicz z Biura Analiz Technicznych i Przemysłowych (BATiP). Współautorem referatu był prof. Adam S. Markowski z Politechniki Łódzkiej. Jedną z najbardziej interesujących części konferencji była debata zatytułowana „Kultura bezpieczeństwa inwestycją w markę firmy”. Moderatorem dyskusji był prof. Adam S. Markowski, a uczestnikami przedstawiciele m. in. Grupy LOTOS, Grupy Azoty S.A., PCC Rokita, Urzędu Dozoru Technicznego oraz Synthos S.A. Zwieńczeniem pierwszego dnia konferencji była uroczysta Gala 40-lecia Ratownictwa Chemicznego Grupy Azoty ZAK S.A. Wręczono również nagrody i odznaczenia. Statuetkę Klucza Sukcesu redakcja magazynu „Chemia Przemysłowa” przyznała Piotrowi Grobelnemu, Dyrektorowi Biura Bezpieczeństwa i Prewencji w PCC Rokita SA, za wyróżniające się osiągnięcia w dziedzinie kultury i zarządzania bezpieczeństwem. Prof. Markowski został z kolei odznaczony Złotem Kłosem, nagrodą przyznawaną przez Grupę Azoty ZAK S.A. za szczególne zasługi dla zakładu. Relacje z XIV Konferencja Bezpieczeństwo Instalacji Przemysłowych można śledzić na portalu www.kierunekchemia.pl (zdjęcie umieszczone przy niniejszej notce pochodzi z tego portalu).


2015-08-27

Polski Komitet Normalizacyjny w czerwcu br. opublikował nową normę dotyczącą identyfikacji i klasyfikacji przestrzeni, w których mogą występować pyłowe atmosfery wybuchowe. Oprócz zmiany numeracji normy wprowadzono również korektę tytułu: aktualnie obowiązująca PN-EN 60079-10-2:2015-06 została zatytułowana „Atmosfery wybuchowe -- Część 10-2: Klasyfikacja przestrzeni -- Pyłowe atmosfery wybuchowe” i zastępuje PN-EN 60079-10-2:2009 pt. „Atmosfery wybuchowe -- Część 10-2: Klasyfikacja przestrzeni -- Atmosfery zawierające pył palny”. Podobnie jak w poprzednim przypadku aktualna norma została opublikowana jedynie w wersji angielskiej. Obecne wydanie zawiera kilka istotnych zmian technicznych odnoszących się zarówno do podstawowej terminologii stosowanej przy klasyfikowaniu stref zagrożonych wybuchem, jak i do zawartości oraz układu normy. Definicja „warunków atmosferycznych” została usunięta z rozdziału 3 (Terminologia i definicje), a wyjaśnienie pojęcia zamieszczono jako uwagę przy opisie zastosowania normy. Zweryfikowano definicję „pyłowej atmosfery wybuchowej”, z której usunięto wzmiankę odnoszącą się do postaci „flyings” (w polskiej terminologii często stosowane jest pojęcie „włókna, włókniny, kłaczki”), jednocześnie wskazując, że tego rodzaju palne cząstki ciał stałych objęte są ogólną definicją pyłu. Definicję „combustible flyings” ujednolicono z treścią innych dokumentów normalizacyjnych oraz umieszczono uwagę dotyczącą przyporządkowania tego rodzaju cząstek do grupy IIIA. Uzupełniono również terminologię normatywną o pojęcie „continuous formation of a dust cloud” odnoszące się do przestrzeni, gdzie obłoki pyłu mogą występować w sposób ciągły, lub utrzymują się przez długie okresy czasu, lub krótsze okresy z dużą częstotliwością. W przypadku temperatury zapłonu warstwy pyłu oprócz ujednolicenia definicji z innymi dokumentami zmieniono odwołanie z normy 61241-2-1 na 80079-20-2. Wprowadzono również do rozdziału 3 definicje stref 20, 21 i 22 (w poprzedniej normie strefy zdefiniowano jedynie w treści zasadniczej dokumentu). W rozdziale 4 dotyczącym klasyfikacji stref zagrożonych wybuchem zwrócono uwagę, że obłoki pyłu rzadko charakteryzują się jednolitą gęstością i należy zwracać szczególną uwagę na rozkłady stężenia pyłu w zależności od warunków i rodzaju uwolnienia. Usunięto również wcześniejszą propozycję dotyczącą umieszczania odniesień do poziomów EPL w graficznej dokumentacji klasyfikacyjnej. W opisie procedury klasyfikacyjnej zwrócono uwagę na wykorzystywanie literaturowych danych źródłowych dotyczących parametrów fizykochemicznych pyłów. Dane te powinny być każdorazowo potwierdzane dla danego zastosowania, z uwagi na możliwe duże różnice publikowanych wartości w stosunku do rzeczywistych cech analizowanego materiału. Dodano również rozdział dotyczący kompetencji osób przeprowadzających klasyfikację stref zagrożonych wybuchem. Osoby takie powinny cechować się kompetencją i wiedzą dotyczącą wybuchowości pyłów palnych oraz znajomością procesów technologicznych i infrastruktury technicznej analizowanej instalacji. W normie została również zamieszona uwaga o możliwości certyfikacji osób zgodnie z IECEx OD 504. W rozdziale 8 dotyczącym dokumentowania klasyfikacji stref zagrożonych wybuchem dodano w ramach przykładowych istotnych informacji wzmiankę o poziomach EPL. W załączniku A zawierającym przykłady klasyfikacji stref zagrożenia wybuchem zweryfikowano niektóre przypadki w zakresie rozmiarów i rodzajów strefy. W całości usunięto załącznik dotyczący zapłonów warstw pyłu od gorących powierzchni (załącznik B w poprzedniej wersji normy) oraz załącznik dotyczący poziomów EPL (załącznik D w poprzedniej wersji normy). Jako załącznik B w aktualnej wersji normy umieszczono informacje dotyczące sprzątania pyłu i wpływu na klasyfikację stref zagrożonych wybuchem. Jako załącznik C dodano nową treść dotyczącą mieszanin hybrydowych (mieszanin złożonych z palnych gazów i/lub par cieczy palnych oraz pyłów). Opublikowana norma, podobnie jak zastąpiona, nie ma zastosowania do podziemnych wyrobisk zakładów górniczych; pyłów z materiałów wybuchowych które do zapłonu nie wymagają obecności atmosferycznego tlenu, substancji samozapalnych, materiałów pędnych i pirotechnicznych, amunicji, nadtlenków, utleniaczy, pierwiastków lub składników substancji reagujących z wodą, lub innych podobnych materiałów; katastrof wykraczających poza przyjęte w normie określenie sytuacji anormalnej; zagrożenia wynikającego z emisji gazu toksycznego z pyłu. Nowa norma PN-EN 60079-10-2:2015-06 dostępna jest w sklepie internetowym Polskiego Komitetu Normalizacyjnego.


2015-07-15

Jednymi z najczęściej występujących zdarzeń warunkujących wystąpienie zjawiska wybuchu na instalacjach przemysłowych są te, które bezpośrednio dotyczą realizacji prac konserwacyjno - remontowych. W przypadku wykonywania czynności związanych z uwolnieniem energii do przestrzeni otaczających przestrzeń roboczą (jak spawanie, szlifowanie, cięcie, lutowanie, itp.) bardzo często dochodzi o uaktywnienia efektywnych źródeł zapłonu w postaci iskier wytwarzanych mechanicznie, płomieni i gorących gazów, czy gorących powierzchni. W wykonanej przez Biuro Analiz Technicznych i Przemysłowych (BATiP) analizie zdarzeń historycznych, która miała na celu identyfikację typowych scenariuszy wybuchu, 16 wśród 64 wytypowanych scenariuszy (25% całości) związanych było z brakiem lub niewłaściwym zabezpieczeniem prac konserwacyjno – remontowych. Organizacja U.S. Chemical Safety Board (CSB) w opublikowanym w lutym 2010 r. biuletynie wskazała, że w badanym przez nich okresie (lata 1990 - 2010) zidentyfikowano ponad 60 ofiar śmiertelnych związanych z wystąpieniem wybuchów, gdzie inicjatorem zapłonu były tzw. „gorące prace” („hot work” definiowane jako prace z udziałem spalania, spawania lub działań podobnych, które zdolne są do zainicjowania pożaru lub wybuchu). Analizowane przez CSB zdarzenia wypadkowe obejmowały branże naftową i gazową, a także spożywczą, papierniczą oraz oczyszczalnie ścieków. Publikacja wskazuje siedem kluczowych wniosków wynikających z wypadków związanych z prowadzeniem „gorących prac”: (1) jeśli jest to tylko możliwe należy unikać „prac gorących” i rozważyć wykorzystanie alternatywnych metod, (2) przed każdym rozpoczęciem „prac gorących” należy przeprowadzić ocenę zagrożeń uwzględniającą zakres planowanych działań, potencjał zagrożenia oraz możliwości kontroli zagrożenia, (3) zawsze należy monitorować w sposób ciągły atmosferę gazową za pomocą odpowiednio skalibrowanego detektora, nawet w miejscach gdzie nie przewiduje się obecności gazów palnych, (4) przed rozpoczęciem prac należy sprawdzić przestrzeń roboczą oraz przestrzenie otaczające ze względu na obecność substancji palnych, (5) należy przestrzegać warunków wykonywania prac na podstawie pisemnego zezwolenia wydawanego przez wykwalifikowany personel, (6) personel wykonujący pracę powinien być dokładnie i regularnie szkolony z zakresu prowadzenia prac niebezpiecznych, (7) pracownicy zewnętrznych kontrahentów powinni podlegać wszystkim regułom prowadzenia prac niebezpiecznych, które obowiązują w danym miejscu pracy (w szczególności powinni zostać dokładnie zapoznani z występującymi w danej przestrzeni zagrożeniami). Opublikowany przez CSB biuletyn (http://www.csb.gov/assets/1/19/CSB_Hot_Work_Safety_Bulletin_EMBARGOED_until_10_a_m__3_4_10.pdf) przyczynił się do stworzenia filmu pt. „Dangers of Hot Work”.


2015-07-06

W wyniku wybuchu w zakładzie HS Wrocław, zlokalizowanym w Psim Polu - północnej dzielnicy Wrocławia, najprawdopodobniej doszło do skażenia terenu pobliskich ogródków działkowych. Do wybuchu doszło 26 czerwca br. podczas napełniana cysterny ściekami chemicznymi. Bezpośrednio został poszkodowany operator nadzorujący proces napełniana cysterny. Zniszczony został również dach budynku gdzie doszło do wybuchu, którego fragmenty wraz z odłamkami zbiornika zostały rozrzucone po sąsiadujących z terenem zakładu ogródkach działkowych. Doszło również do wycieku substancji, której skład nie został dotąd oficjalnie podany. Media opisywały ją jako czarną, oleistą substancję, której dość spore ilości zaobserwowano na pobliskim terenie działkowym. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska we Wrocławiu poinformował, że w cysternie znajdowały się popłuczyny zawierające niskie stężenie takich substancji jak kwas siarkowy i kwas chromowy. Substancja jednak jest cały czas badana i pełna ekspertyza będzie dostępna dopiero za ok. miesiąc. Nieoficjalnie z tych informacji można wnioskować, że popłuczyny zawierały resztki tzw. chromianki (mieszaniny kwasu chromowego ze stężonym kwasem siarkowym) o bardzo silnych własnościach utleniających. Sama chromianka jest silnie żrąca, a chromiany i dichromiany są silnie toksyczne oraz rakotwórcze. Niezależnie od wyników badań pobranych próbek zanieczyszczonej gleby, roślinności i wód gruntowych rozpoczęto remediację terenów skażonych. Działanie to w obecnej fazie obejmuje teren ok. 3 – 4 tys. metrów kwadratowych (11 działek), a w przypadku jeśli wyniki badań wykażą większy obszar do remediacji, działanie to zostanie rozszerzone. Skażona gleba jest wybierana z terenów działkowych, a w jej miejsce ma zostać nawieziona świeża. Cały teren został zabezpieczony, a działkowicze otrzymali komunikat o kategorycznym zakazie zbioru wszelkich plonów oraz zrywania kwiatów. Trwają prace nad wyjaśnieniem przyczyn całego zdarzenia. Firma HS Wrocław Sp. z o.o. jest częścią amerykańskiej korporacji UTC Aerospace Systems wchodzącej w skład United Technologies Corporation. Zakład prowadzi działalność w obszarze projektowania i produkcji wyrobów oraz podzespołów dla przemysłu lotniczego. (źródło informacji prasowych oraz zdjęć: www.gazetawroclawska.pl)


2015-06-22

W dniach 16 – 17 czerwca 2015 r. w Trzebawiu k. Poznania odbyła się IX Konferencja Naukowo – Techniczna zorganizowana przez Ośrodek Certyfikacji Usług Przeciwpożarowych SITP wspólnie z Delegaturą Wojskową Ochrony Przeciwpożarowej w Poznaniu. Tematem przewodnim konferencji był „ATEX w praktyce eksploatacyjnej obiektów przemysłowych”. Swoje referaty zaprezentowali przedstawiciele Kopalni Doświadczalnej ”Barbara” GIG, Politechniki Łódzkiej, Politechniki Białostockiej oraz niezależni specjaliści zajmujący się na co dzień zagadnieniami z zakresu bezpieczeństwa przeciwwybuchowego. Paweł Wąsowicz (BATiP) w referacie przygotowanym wspólnie z prof. Adamem S. Markowskim z Politechniki Łódzkiej zaprezentował temat pt. „Zastosowanie metody analizy warstw zabezpieczeń do półilościowej oceny ryzyka wybuchowego (exAWZ)”. Wystąpienie koncentrowało się na ocenie ryzyka wybuchu za pomocą metody exAWZ na przykładzie eksploatacji istniejących (przedatexowych) urządzeń nieelektrycznych w gazowych i pyłowych strefach zagrożenia wybuchem. Tematyka związana z eksploatacją „przedatexowych” urządzeń była również przedmiotem wystąpienia p. Piotra Madeja (GIG), który zaprezentował metodykę oraz kryteria oceny i akceptowalności dla istniejących urządzeń pracujących w gazowych i pyłowych atmosferach wybuchowych. Spośród innych prowadzonych w ramach konferencji rozważań były również obecne tematy dotyczące systemów odciążających wybuch w zbiornikach i urządzeniach procesowych (dr Zdzisław Dyduch, GIG), a także identyfikacji i oceny zagrożeń wybuchowych w biogazowniach rolniczych (Łukasz Surowy, GIG) i technologiach malarskich (dr Piotr Barmuta). W konferencji uczestniczyli przedstawiciele kadry zarządzającej pracą instalacji przemysłowych, osoby odpowiedzialne za bezpieczeństwo w zakładach, w których występują strefy zagrożenia wybuchem, projektanci i architekci z biur projektowych, a także pracownicy administracji publicznej odpowiedzialni za zagadnienia bezpieczeństwa w przemyśle.


2015-06-22

 Ukazał się nowy numer miesięcznika „Wiadomości PKN” (6/2015). Obok tematu przewodniego, którym jest normalizacja w przemyśle pasz, na szczególną uwagę zasługuje wywiad z dr. Janem Marią Kowalskim na temat ochrony przed elektrycznością statyczną. Dr J. M. Kowalski przez całe swoje życie zawodowe (50 lat) pracował w Instytucie Przemysłu Organicznego w Warszawie, a przez ostatnie 30 lat jest szczególnie zaangażowany w prace normalizacyjne z zakresu elektryczności statycznej – jest autorem lub współautorem wielu patentów i wzorów użytkowych, setek prac naukowo-badawczych oraz projektów 6 oryginalnych Polskich Norm. Obok niezwykle interesującego wywiadu w najnowszym numerze znaleźć można również artykuł autorstwa Mary Ritche pt. „Czarne złoto Arktyki”, poświęcony poszukiwaniu nowych złóż paliw kopalnych na dalekiej północy. Podstawą wszelkich działań innowacyjnych w tym zakresie jest normalizacja w dziedzinie bezpieczeństwa – ta tematyka stanowi fundamentalną kwestię przy rozważaniach na temat perspektyw rozwojowych przemysłu naftowego na terenie Arktyki. „Wiadomości PKN” to miesięcznik elektroniczny publikowany cyklicznie i udostępniany na stronie PKN www.pkn.pl od numeru 9/2011. (link do najnowszego numeru).


2015-06-09

Media informują o serii eksplozji w bazie paliwowej pod Wasylkowem niedaleko Kijowa na Ukrainie. Oficjalne źródła podają, że w następstwie zdarzenia zginęła jedna osoba, a 14 zostało rannych. Do wybuchów doszło dzisiaj (9.06.2015 r.) w godzinach porannych. Wczoraj w godzinach wieczornych pojawiła się informacja o podjęciu akcji ratowniczej w związku z pożarem w bazie. Obecnie, po porannej eksplozji, płonie 16 zbiorników z paliwem (8 o objętości 900 m3 i 8 o objętości 50 m3). Nie są znane przyczyny zdarzenia, wskazywana jest jedynie możliwość złamania zasad bezpieczeństwa, jako pierwotna przyczyna pożaru. Na obecnym etapie działań śledczo-operacyjnych nie potwierdza się wersji o zamachu terrorystycznym. Katastrofa pod Wasylkowem przypomina zdarzenie z grudnia 2005 r., kiedy w bazie paliw Buncefield w Anglii nastąpiła seria wybuchów i w konsekwencji ogromny pożar 21 zbiorników z paliwem. W przypadku tego zdarzenia ustalono, że bezpośrednią przyczyną katastrofy było przepełnienie jednego ze zbiorników, w następstwie czego zostały uwolnione do atmosfery pary benzyny tworząc mieszaninę wybuchową z powietrzem (atmosferę wybuchową). W wyniku zapłonu rozprzestrzeniającego się obłoku nastąpił wybuch, po którym następowały kolejne (efekt domino). Pierwotnie jako źródło zapłonu wskazywano urządzenia elektryczne znajdujące się w pomieszczeniu sterowni. Bardziej wnikliwa analiza ujawniła jednak, że bezpośrednio przed wybuchem na terenie bazy miał miejsce pożar typu „flash fire” (gwałtowne spalanie chmury substancji palnej, bez znacznego przyrostu ciśnienia) w pompowni przeciwpożarowej, prawdopodobnie zainicjowany zapłonem od pracujących w niej urządzeń. Sekwencja zdarzeń, a także rozmiary katastrofy w Buncefield przypominają więc w dużej mierze to, co na chwilę obecną wiemy w związku ze zdarzeniem pod Wasylkowem. Prawdziwe przyczyny pozwalające odnieść się szczegółowo również w aspekcie możliwości zapobiegania podobnym zdarzeniom w przyszłości poznamy prawdopodobnie niebawem. Swiatosław Cehołko, rzecznik ukraińskiego prezydenta, poinformował, że w najbliższych godzinach służby bezpieczeństwa powinny zameldować o zakończeniu śledztwa dotyczącego przyczyn katastrofy. (źródło informacji: Polska Agencja Prasowa, www.pap.pl).

 


2015-05-07

W dniu wczorajszym (6 maja br.) doszło do wybuchu w zakładzie produkującym piece do spalania odpadów w Gidle (pow. radomszczański). O zdarzeniu informują media (m.in. Polski Serwis Pożarniczy – www.remiza.com.pl). W wyniku zdarzenia śmierć poniosła 1 osoba, a druga z ciężkimi obrażeniami (m. in. połamane ręce, nogi i obrażenia głowy) trafiła do szpitala. Zniszczeniu uległo również sąsiednie pomieszczenie w zakładzie produkcyjnym. Obecnie nie są jeszcze znane szczegóły zdarzenia, w tym przyczyny wybuchu. Z uwagi na tragiczne skutki sprawę wyjaśnia policja pod nadzorem prokuratury. Ze wstępnych informacji wynika, że obaj poszkodowani pracownicy zostali przygnieceni elementem włazu technologicznego, wyrwanego w wyniku gwałtownego wzrostu ciśnienia wewnątrz pieca. Najprawdopodobniej wcześniej doszło do zapłonu gazów nagromadzonych wewnątrz komory (sugerowany jest samozapłon w trakcie testowego podgrzewania płaszcza nowego pieca). Obecność gazów wskazuje na nieprawidłowości związane z przygotowaniem instalacji do prac testowych (np. brak odpowiedniego odprowadzenia produktów gazowych spalania, utworzenie mieszaniny wybuchowej w wyniku rozszczelnienia instalacji i doprowadzenia do wnętrza pieca tlenu, brak kontroli parametrów procesowych).


2015-03-27

Przepływy nieustalone (zwane zjawiskami przejściowymi) płynów, które związane są z wystąpieniem dowolnej nagłej zmiany parametrów roboczych, mogą stanowić jedne z najpoważniejszych zagrożeń w rurociągach i instalacjach transportu cieczy. Skutkiem ich wystąpienia jest nagły skok ciśnienia w układzie, gdzie wytworzona fala ciśnieniowa rozprzestrzenia się od źródła zaburzenia we wszystkich kierunkach aż do całkowitego stłumienia. Przekazanie energii fali ciśnieniowej może być związane z przekroczeniem wartości krytycznych naprężeń w ściankach instalacji, a w konsekwencji prowadzić do ich rozerwania i uwolnienia medium. Zjawisko to nazywane jest uderzeniem hydraulicznym (ang. hydraulic shock, „water hammer”) i dotyczy wszystkich systemów przepływu cieczy. Szczególnie wysokie ryzyka występują w przypadku cieczy o właściwościach toksycznych, palnych i/lub wybuchowych, gdzie skutkiem wystąpienia zagrożenia może być nie tylko zniszczenie instalacji, ale również emisja substancji na zewnątrz układu. Świadomość istnienia tego rodzaju zagrożeń oraz znajomość mechanizmu rozwoju scenariuszy awaryjnych z nimi związanych są niezbędne dla skutecznego zabezpieczenia instalacji przed uderzeniem hydraulicznym. U.S. Chemical Safety Board (CSB) przygotowało film nawiązujący do zdarzenia w Millard Refrigerated Services Inc., w którym za pomocą animacji przedstawiono szczegółowy mechanizm rozwoju awarii i efekt wystąpienia zjawiska. Film oparto na opublikowanym wcześniej biuletynie CSB pt. „Key Lessons for Preventing Hydraulic Shock in Industrial Refrigeration Systems” (link do publikacji: http://www.csb.gov/assets/1/19/final_CSB_CaseStudy_Millard_0114_0543PM.pdf). Awaria w Millard Refrigerated Services miała miejsce w 2010 r. W wyniku jej wystąpienia do środowiska zostało uwolnione ok. 15 ton bezwodnego amoniaku, co bezpośrednio naraziło na ekspozycję 153 osób, z czego 32 wymagało hospitalizacji, a 4 intensywnej opieki medycznej. Zdarzenie było związane z uruchomieniem instalacji chłodniczej po wcześniejszym odstawieniu awaryjnym. Przy ponownym uruchamianiu obsługa zgłaszała drobne problemy techniczne. Operator skasował wyświetlone alarmy na pulpicie sterowniczym resetując tym samych cykl chłodzenia. W tym czasie instalacja była już rozmrażana. W efekcie wewnątrz układu znajdował się gorący amoniak w stanie gazowym oraz schłodzony ciekły amoniak. Kontakt obu faz spowodował nagłe skroplenie gazu, co w związku z mniejszą objętością cieczy doprowadziło do wytworzenia podciśnienia wewnątrz rurociągu. W efekcie nastąpił nagły przepływ fazy ciekłej prowadzący do wystąpienia zjawiska uderzenia hydraulicznego, a w konsekwencji do rozerwania rurociągu i emisji amoniaku do środowiska.


2015-03-25

Organizacja U.S. Chemical Safety Board (CSB) opublikowała film z serii „Safety Message” dotyczący mijającej 10 rocznicy katastrofy w rafinerii BP w Texas City w Stanach Zjednoczonych. Zdarzenie to było jedną z najpoważniejszych awarii przemysłowych jakie kiedykolwiek badało CSB. 23 marca 2005 r. w wyniku wybuchu na instalacji separatora rafinatu śmierć poniosło 15 osób, a 170 zostało rannych. Zdarzenie było bezpośrednio związane z przygotowaniem do rozruchu instalacji, na której prowadzono wcześniej prace konserwacyjne. Przed uruchomieniem separatora przeprowadzono próby ciśnieniowe oraz skontrolowano poprawność działania przyrządów kontrolno – pomiarowych, z pominięciem wieży odparowywacza stanowiącego część konserwowanej instalacji. W trakcie uruchamiana wystąpiły zakłócenia w kontroli poziomów napełnienia, co wywołało panikę operatorów pracujących w centralnej sterowni. W wyniku popełnionych tam błędów utracono kontrolę nad parametrami procesowymi. Po przekroczeniu poziomów alarmowych napełnienia i nadmiernym wzroście temperatury, w wyniku gwałtownego parowania medium nastąpił wzrost ciśnienia w instalacji, wyrzut rafinatu i w konsekwencji wybuch oraz pożar. Raport z dochodzenia powypadkowego, opublikowany w 2007 r., wskazał jako podstawową przyczynę katastrofy zaniedbania zarządu korporacji w zakresie kultury bezpieczeństwa. W szczególności dotyczyły one zaniedbań organizacyjnych w dziedzinie zarządzania ryzykiem procesowym, w tym braku zapewnienia odpowiednich środków finansowych na program zapobiegania poważnym awariom (link do pełnego raportu opublikowanego przez U.S. Chemical Safety Board: http://www.csb.gov/assets/1/19/csbfinalreportbp.pdf )


2015-01-29

West Pharmaceutical Services Inc., Kinston, USALekcje historii: Przed 12 laty, 29 stycznia 2003 r., w fabryce leków należącej do firmy West Pharmaceutical Services Inc. w mieście Kinston w Północnej Karolinie w Stanach Zjednoczonych, doszło do wybuchu pyłu polietylenowego na instalacji wytwarzania komponentów gumowych do opakowań i instrumentów medycznych (tłoczki strzykawek, zamknięcia ampułek, itp.). W wyniku katastrofy śmierć poniosło 6 osób, a 38 zostało rannych. Instalacja została całkowicie zniszczona, a straty finansowe oszacowano na 150 milionów dolarów. W wyniku dochodzenia prowadzonego przez U.S. Chemical Safety Board (CSB) ustalono, że bezpośrednią przyczyną wybuchu był zapłon uniesionej warstwy pyłu polietylenowego, nagromadzonego na podwieszanych pod sufitem elementach w obszarze produkcyjnym. Pył polietylenowy stanowił składnik wodnej zawiesiny, w której zamaczano wytworzone komponenty z gumy i tak wytworzony produkt suszono następnie w strumieniu powietrza. Raport CSB potwierdził, że obiekt był objęty wysokim reżimem sprzątania, jednak nie obejmował on przestrzeni płaskich podwieszanych pod sufitem, gdzie dochodziło do odkładania najdrobniejszej frakcji pyłu uwalnianego i przenoszonego w strumieniu powietrza podczas operacji suszenia. Zakład, pomimo tego że przeprowadzał analizy identyfikacyjne zagrożeń związanych z prowadzonymi technologiami, nie określił potencjału do tworzenia atmosfer wybuchowych przez uboczny produkt operacji wykorzystującej wodną zawiesinę rozdrobnionego polimeru. Identyfikację zagrożenia w tym przypadku oparto na charakterystyce dostarczonej przez producenta zawiesiny, gdzie nie wykazywano tego rodzaju zagrożeń. Nie podjęto analizy związanej z identyfikacją zagrożeń od materiału, który w toku prowadzonych operacji mógł być uwalniany, a stanowił składnik mieszaniny. Raport CSB wykazał, że zagrożenie tworzenia potencjalnych atmosfer wybuchowych w przypadku pyłu polimeru polietylenowego było sygnalizowane przez producenta tego materiału, jednak nie zostało przeniesione do karty charakterystyki opracowanej przez dostawcę gotowej zawiesiny (informacja ta była również w posiadaniu fabryki, jednak nie uwzględniono jej w analizach). W związku z niepełną analizą identyfikacji zagrożeń dla instalacji w fabryce zagrożenie wybuchem w ogóle nie zostało w tym przypadku zasygnalizowane, a obszary gdzie mogło dochodzić do nagromadzeń pyłu polietylenowego nie zostały odpowiednio zabezpieczone. Z uwagi na rozległe zniszczenia powstałe w wyniku wybuchu nie było możliwe zidentyfikowanie konkretnego źródła inicjującego zapłon powstałego obłoku pyłowo – powietrznego. W dochodzeniu poawaryjnym wyróżniono cztery potencjalne źródła zdolne do zainicjowania reakcji wybuchowej: przegrzanie i zapalenie partii wytwarzanych komponentów gumowych, statecznik lub inna część instalacji oświetleniowej, awaria instalacji elektrycznej lub zapłon pyłu w kanale doprowadzającym powietrze chłodzące do silnika elektrycznego. Raport opublikowany w 2004 r. przez U.S. Chemical Safety Board wskazał, że bezpośrednią przyczyną katastrofy były zaniedbania ze strony właściciela instalacji w obszarach analizy i oceny zagrożeń wybuchowych, stosowania standardów prewencyjnych z zakresu bezpieczeństwa pożarowego, zarządzania dokumentacją charakterystyk fizykochemicznych stosowanych substancji (kart charakterystyk) i komunikacji zagrożeń pracownikom. (link do pełnego raportu opublikowanego przez U.S. Chemical Safety Board, źródło użytego zdjęcia: U.S. Chemical Safety Board, www.csb.gov)


2014-12-03

Mijająca właśnie 30 rocznica tragicznych wydarzeń w Bhopalu jest tematem przewodnim najnowszego filmu udostępnionego przez U.S. Chemical Safety Board (CSB). Film zatytułowany „Reflections on Bhopal After Thirty Years” stanowi swoistą kronikę wydarzeń zapoczątkowanych w grudniu 1984 r., kiedy po katastrofalnej awarii na instalacji magazynowania izocyjanianu metylu (MIC) w indyjskiej fabryce pestycydów zainicjowano szereg działań programowych z zakresu bezpieczeństwa procesowego, które miały zapewnić eliminację podobnych zdarzeń w przyszłości. W tym kontekście przywołano serię wypadków z ostatniego 30-lecia, które stanowią swoistą analogię do awarii w Bhopalu nie tylko z uwagi na tragiczny efekt ich wystąpienia, ale – co jest szczególnie istotne – również w stosunku do bezpośrednich przyczyn, skoncentrowanych przede wszystkich na błędach w zarządzaniu bezpieczeństwem procesowym oraz zaniedbaniach na etapie projektowania. CSB w swoim filmie w sposób niezwykle czytelny komunikuje, że dopóty skuteczne zapobieganie wystąpieniom poważnych awarii na instalacjach przemysłowych będzie niemożliwe, dopóki aspekt minimalizacji ryzyka procesowego nie będzie w sposób rzetelny uwzględniany w projektach technologicznych. Reagowanie jedynie w sytuacjach wystąpienia awarii i karanie osób za to odpowiedzialnych jest niewystarczające i będzie zawsze nieskuteczne, jeśli nie położy się większego nacisku na działania zapobiegawcze. Przekaz CSB został podsumowany wypowiedzią przewodniczącego tej amerykańskiej organizacji, p. Rafaela Moure-Eraso, że wydarzenia w Bhopalu o ile zapoczątkowały zarówno w przemyśle jak i administracji wiele działań z zakresu zapobiegania awariom, o tyle wiele jeszcze zostało do zrobienia, aby można było uniknąć przyszłych tragedii.


2014-11-28

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) opublikował raport dotyczący funkcjonowania systemu kontroli wyrobów podlegających Dyrektywom Nowego Podejścia w 2013 roku. Zawarte w nim dane dotyczące ilości kwestionowanych produktów w stosunku do ilości przeprowadzonych kontroli wskazują na bardzo duży odsetek produktów nie spełniających wymagań zasadniczych (w analizowanym okresie zakwestionowano 5111 wyrobów przy ogólnej ilości 17308 przeprowadzonych kontroli, co stanowi blisko 30%). Najczęściej zastrzeżenia wzbudzały: zbiorniki i urządzenia ciśnieniowe, dźwigi, maszyny, sprzęt radiowy i telekomunikacyjny, urządzenia spalające paliwa gazowe, niskonapięciowe urządzenia elektryczne i zabawki. W przypadku dyrektywy dotyczącej bezpieczeństwa maszyn (MD 2006/42/WE) wśród 2066 skontrolowanych wyrobów, aż 988 zostało zakwestionowanych (blisko 50%). Skrajną wartość stanowi liczba zakwestionowanych wyrobów podlegających dyrektywie prostych zbiorników ciśnieniowych SPVD 2009/105/WE (na 16 wyrobów skontrolowanych zakwestionowano 16 – 100% !), a w przypadku dyrektywy urządzeń ciśnieniowych PED 97/23/WE zakwestionowano 83 wyroby przy 132 wyrobach skontrolowanych (ponad 60%). W stosunku do tych danych zupełnie nieźle przedstawia się sytuacja dla wyrobów i systemów ochronnych przeznaczonych do użytku w przestrzeniach zagrożonych wybuchem (dyrektywa ATEX 94/25/WE) – zakwestionowano 1 wyrób przy 121 skontrolowanych (poniżej 1%). Wśród ogólnej liczy wyrobów zakwestionowanych postępowanie administracyjne wszczęto w 610 przypadkach (blisko 12% w stosunku do wszystkich zakwestionowanych wyrobów), w tym w 570 przypadkach przedsiębiorcy podjęli skuteczne działania naprawcze (dobrowolne wycofanie wyrobu z obrotu lub usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości). Pełna treść raportu dostępna jest w wersji elektronicznej na stronie UOKiK (link do dokumentu), gdzie również umieszczono komunikat prasowy w tej sprawie (link do komunikatu prasowego).

 


2014-11-24

Na początku grudnia br. minie 30 lat od jednej z najtragiczniejszych w historii światowego przemysłu awarii, która miała miejsce w fabryce środków ochrony roślin w Bhopalu w Indiach. 3 grudnia 1984 r. na instalacji magazynowania izocyjanianu metylu (MIC), należącej do firmy Union Carbide India Limited (UCIL), doszło do uwolnienia do atmosfery prawie 40 ton toksycznej substancji, w wyniku czego śmierć poniosło ok. 4000 ludzi, a ponad 100000 osób odniosło urazy (w tym ok. 30000 zostało skazanych na trwałe kalectwo). Awaria doprowadziła do zniszczenia flory i fauny na ogromnym obszarze, a skutki zanieczyszczeń środowiska odczuwalne są do dzisiaj. Z tytułu odszkodowań wypłacono setki milionów dolarów. Institution of Chemical Engineers (IChemE), wydawca „Loss Prevention Bulletin”, upamiętnił to tragiczne wydarzenie sprzed 30 lat w najnowszym numerze czasopisma (Issue 240, December 2014), które w całości zostało poświęcone przywołaniu tej historycznej dla bezpieczeństwa przemysłowego lekcji. Wszystkie artykuły nawiązując do przewodniego tytułu „Remembering Bhopal – 30 years on” stanowią próbę odpowiedzi na pytanie co można zrobić, aby zapobiec powtórzeniu się tak ogromnej tragedii w przyszłości. Na szczególną uwagę zasługuje publikacja autorstwa Anandity Sengupta („Land use planning in India”) dotycząca planowania przestrzennego na uprzemysłowionych terenach gęsto zaludnionych, a także artykuły poświęcone znaczeniu analiz bezpieczeństwa na etapie projektowania instalacji procesowej (David Edwards „Export inherent safety – not risk”, Graeme Ellis „Are we still doing enough to reduce hazards at source?”). W tym kontekście przyw